Tığ İşi Temel Teknikler: Zincir, Sık İğne, Trabzan

Tığ işinin tamamı beş hareketin üstüne kurulu: zincir, sık iğne, yarım trabzan, trabzan ve kaydırma. Lif, amigurumi, çanta, battaniye, hepsi bu beşinin farklı dizilimi. Bu yazıda her ilmeği hareket hareket, sayılarla anlatıyorum; sonunda 10 × 10 cm'lik bir kare örüp tabak altlığına çevireceğiz.

Malzeme: 4 mm tığ ve açık renk, orta kalınlık pamuk ip (etiketinde 3,5–4,5 mm tığ önerilen). Tığı ve ipi henüz almadıysan örgüye nasıl başlanır ve örgü ipi çeşitleri yazılarına bak.

Başlangıç ilmeği ve zincir

Her tığ işi bir başlangıç ilmeğiyle (düğüm) açılır:

1. İpin ucundan 15 cm bırak, ipi işaret ve orta parmağının üstüne sar, bir halka yap.
2. Tığı halkanın içinden sok, yumağa giden ipi yakala, halkadan çek.
3. İki ucu hafif çekerek düğümü tığın gövdesine otur. Tığın üstünde kayabilen ama düşmeyen bir ilmek olmalı.

Zincir (z) bu ilmeğin üstüne kurulur: tığa ipi dola (ipi arkadan öne, tığın üstünden geçir), tığdaki ilmeğin içinden çek. Her çekişte bir zincir oluşur.

Kaç zincir? Gerginlik

Zincir sayısı, ilk sırada kaç ilmek istediğine göre belirlenir: ilmek sayısı + dönüş zinciri. 20 sık iğnelik bir sıra için 21 zincir, 20 trabzanlık sıra için 22 zincir (ilmekler + 2) çekersin.

Zincir, tüm işin alt kenarıdır; çok sıkı çekersen alt kenar büzülür, üst sıralar dalgalanır. İlk hafta zinciri bilerek biraz gevşek çek ya da sadece zincir için 0,5 mm büyük tığ kullan. Zincirlerin hepsi aynı boyda olmalı: 10 zincir yaklaşık 5 cm ise (4 mm tığ, orta ip) gerginliğin iyidir.

Zincirin hangi ilmeğine girilir

Zinciri önden bakınca her halka bir V harfidir; arkasında küçük bir tümsek (arka tümsek) vardır. Üç seçeneğin var:

• V'nin üst teli: en kolay, başlangıç için yeterli, alt kenar biraz gevşek olur.
• V'nin iki teli birden: sağlam ama tığ zor girer.
• Arka tümsek: alt kenar aynen üst kenar gibi V'li görünür, en temiz sonuç. Alışınca buna geç.

Tığın üstündeki ilmek hiçbir zaman sayılmaz. "Tığdan ikinci zincir" denince tığdaki ilmeği atlayıp iki zincir geriye gidersin.

Sık iğne (sı / sc)

En kısa ve en sık dokulu ilmek. Amigurumi tamamen sık iğneyle örülür.

Adım adım 4 hareket

1. Tığı ilmeğe sok (zincirde tığdan ikinci zincire, sonraki sıralarda V'nin iki telinin altına).
2. İpi tığa dola, ilmeğin içinden geri çek. Tığda 2 ilmek var.
3. İpi tığa dola.
4. İki ilmeğin içinden birden çek. Tığda 1 ilmek kaldı, sık iğne bitti.

Bir sonraki ilmeğe geç ve tekrar et. Sıra sonuna geldiğinde zincirde bir ilmek bile atlamadığını kontrol et.

Dönüş zinciri: 1

Sıra bitince 1 zincir çek, işi saat yönünde (sağdan sola açılan kitap gibi) çevir. Bu zincir sık iğnede ilmek sayılmaz; ilk sık iğneyi hemen altındaki, yani önceki sıranın son sık iğnesine yaparsın.

İlmek sayma: V'leri say

Üstten bakınca her sık iğnenin tepesinde bir V vardır. Sırayı bitirince V'leri say; 20 ile başladıysan her sırada 20 V görmelisin. Dönüş zincirini sayma. Sayı her 3–4 sırada bir kontrol edilirse kenar daralması daha ilk sırada yakalanır.

Yarım trabzan (ytr / hdc)

Sık iğneden biraz uzun, trabzandan kısa; bere ve battaniyede sık kullanılır.

1. İpi tığa dola (ilmeğe girmeden önce).
2. Tığı ilmeğe sok, ipi dola, geri çek. Tığda 3 ilmek.
3. İpi dola, üç ilmeğin içinden birden çek. Tığda 1 ilmek, yarım trabzan bitti.

Dönüş zinciri: 2

Sıra sonunda 2 zincir çek, çevir. Çoğu tarifte bu 2 zincir ilmek sayılmaz ve ilk yarım trabzan önceki sıranın son ilmeğine yapılır; bazı tarifler sayar. Tarif ne diyorsa o; demiyorsa sayma.

Trabzan (tr / dc)

En çok kullanılan uzun ilmek. Lif, battaniye, şal, çoğu "kolay model" trabzanla örülür. Bir trabzan sırası, sık iğne sırasının yaklaşık iki katı yüksekliktedir, iş hızlı büyür.

1. İpi tığa dola.
2. Tığı ilmeğe sok, ipi dola, geri çek. Tığda 3 ilmek.
3. İpi dola, ilk 2 ilmeğin içinden çek. Tığda 2 ilmek.
4. İpi dola, kalan 2 ilmeğin içinden çek. Tığda 1 ilmek, trabzan bitti.

Başlangıç zincirinde ilk trabzan tığdan dördüncü zincire yapılır; aradaki 3 zincir ilk trabzanın yerine geçer.

Dönüş zinciri: 3

Sıra sonunda 3 zincir çek, çevir.

Dönüş zinciri ilmek sayılır mı?

Trabzanda genellikle evet: 3 zincir ilk trabzan sayılır. Bu yüzden çevirince ilk gerçek trabzanı önceki sıranın son ilmeğine değil, ondan bir sonraki ilmeğe yaparsın; sıra sonunda da son trabzanı önceki sıranın 3 zincirinin tepesine yaparsın. Bunu atlarsan her sırada bir ilmek kaybedersin, iş üçgen olur.

Kaydırma ilmeği ve bitirme

Kaydırma (kay / sl st) yükseklik vermeyen bağlantı ilmeğidir: tığı ilmeğe sok, ipi dola, hem ilmeğin hem tığdaki ilmeğin içinden tek hamlede çek. Yuvarlak işlerde sırayı kapatmak, kenarda ilerlemek ve iki parçayı birleştirmek için kullanılır.

Bitirme: son ilmekten sonra ipi 10–15 cm bırakıp kes, tığdaki ilmeğin içinden ucu tamamen çek, hafif sık. Ucu yün iğnesine tak, işin arka yüzünde 4–5 ilmeğin içinden bir yöne, sonra 2–3 ilmek geri yönde geçir, fazlasını kes. Geri yön geçişi ucun çıkmasını önler.

Kısaltma tablosu TR, US, UK

İngilizce tarif okurken en büyük tuzak US ve UK'nin aynı ismi farklı ilmekler için kullanmasıdır. UK'nin "double crochet"si bizim sık iğnedir, US'in "double crochet"si bizim trabzan.

Tarif hangi sistemde yazıldığını başta belirtmiyorsa ipucu şu: "sc" geçiyorsa US, "htr" ya da "dtr" geçiyorsa UK.

Pratik: 10 × 10 cm numune kare, sonra tabak altlığı

Bu kare hem ilk projen hem de ilk numunen. 4 mm tığ ve orta kalınlık pamuk iple 10 cm'de yaklaşık 15–18 sık iğne çıkar; Craft Yarn Council'ın hafif-orta (DK) sınıfı için verdiği aralık 12–17 sık iğnedir ve 4 mm tığ bu aralığın küçük ucunda olduğu için biraz daha fazla ilmek sığar.

1. 18 zincir çek (17 sık iğne + 1 dönüş).
2. Tığdan ikinci zincire sık iğne, sıra sonuna kadar her zincire sık iğne: 17 sık iğne.
3. 1 zincir, çevir, her ilmeğe sık iğne. Her sıra sonunda 17 V say.
4. Kare 10 cm boya ulaşınca (yaklaşık 18–20 sıra) ipi kes, ucu gizle.
5. Kareyi masaya koy, mezurayla genişliği ölç. 10 cm'de kaç sık iğne var, kaç sıra var; ikisini de not et. Bu senin numune değerin.

Kenara bir sıra sık iğne dönersen (köşelerde aynı ilmeğe 3 sık iğne) kare düzelir ve tabak altlığı olur. Üç kare daha örüp kaydırma ilmeğiyle birleştirirsen küçük bir supla çıkar. Bir sonraki adım olan sihirli halkayı ve yuvarlak örmeyi sihirli halka nasıl yapılır yazısında anlatıyoruz; oradan amigurumiye geçersin.

Numuneni fotoğraflayıp El İşi Dünyası uygulamasında paylaş; "kenar neden dalgalı" gibi bir sorun varsa topluluk fotoğraftan görür, genellikle aynı gün cevap gelir. Başkalarının tığla ördüğü işler için örgü modelleri kategorisine bak.

Sık hatalar: kenar daralması, ilmek kaybı, gevşek zincir

• Kenar her sırada daralıyor: ya sıranın ilk ilmeğini (dönüş zincirinin hemen altındaki) atlıyorsun ya da sıra sonunda son ilmeği (trabzanda 3 zincirin tepesini) görmüyorsun. Çözüm: her sıranın ilk ve son ilmeğine kilitli işaretleyici tak, sıra sonunda say.
• Kenar genişliyor: dönüş zincirini ilmek sayıp bir de altındaki ilmeğe örüyorsun; her sırada bir fazla. Çözüm: yukarıdaki tabloya göre ilk ilmeğin yerini sabitle.
• İş yamuk, kenar dalgalı: zincir çok sıkı. Çözüm: zinciri gevşek çek ya da zincir için 0,5 mm büyük tığ.
• İlmekler eşit değil: ip gerginliği değişiyor. Çözüm: ipi her zaman aynı parmak yolundan geçir; 20 dakikalık pratiği 3 gün üst üste yap, sorun kendiliğinden kaybolur.
• Tığ ilmeğe girmiyor: çok sıkı örüyorsun. Çözüm: her ilmeği tığın en kalın yerine kadar çek, ilmeği tığın ucunda bırakma.
• Sıra sayısını kaybettin: her 5 sırada bir işaretleyici tak ya da kağıda çentik at.